Ivan Illich – Okulsuz Toplum

okulsuz-toplumÖzellikle ülkemizde okul merkezli eleştiriler sıkça dile getirilir. Neredeyse herkesin eleştirdiği ama bir türlü tam bir çözüm üretilemeyen okul eksenli eğitim sistemine Ivan Illich çok uç bir teori sayılabilecek bir çöüm yolu sunuyor: Okulsuz Toplum !
Kitapta illich’in önerdiği eğitim sisteminde, okulun öğrencileri tekdüzeleştiriği ve istenilen yönde düşünmelerinin sağlandığı iddia ediliyor. Buna alternatif olarak bireyin istediği bilgiye kolaylıkla ulaşabileceği bir iletişim ağını kurması gerektiği savunuluyor. Yazarın savunduğu sistemin günümüz teknolojisiyle – okulsuz eğitim uzaktan eğitim -yapılandırılmasının mümkün olduğu söylenebilir. Okulsuz toplumun neden gerektiği yeterince irdelenmiş olsa da yerine nasıl bir sistemin getirilebileceği konusunda daha aydınlatıcı çözümler sunulabilirdi diye düşünüyorum.

Kitapta ilgimi çeken bir bölüm ise(s.28) 1956 yılında Puerto Rico’lılarla iletişim kurabilmek için New York’taki öğretmen ve kamu çalışanlarına İspanyolca öğretilmesi için duyuru yapılır. Ve bu duyuruya pek çoğu okuldan atılmış yüzlerce kişi başvurur. Bunlar arasından seçilen yaklaşık 50 kişilik bir grup seçildi. Bir haftalık İspanya el kılavuzu eğitiminden sonra her biri 4 kişilik ekiplere altı ay içerisinde İspanyolca’yı öğretmişlerdir.  Burada dikkatimi çeken şey okuldan atılmışların kısa sürede eğitmenlere bir dili öğretmesi olmuştu. Okuldan atılmışların potansiyel bir enerji üretmiş olması üzerinde durulması gereken bir nokta.

Kitabın sunuş kısmında Şule’nin yazdığı yazıdan iki cümleyi buraya not etmek istiyorum.

” Hastanede doğup hastanede ölen, yani bir kurumun eline doğan ve kurumlarla dolu bir dünyada yaşayıp bir kurumda ölen insanlar olarak durumumuzun pek de iç açıcı olmadığını vurguluyor Ivan Illich.”

” … biri sana yardım elini uzatıyorsa hemen kaçıp canını kurtar ! “

Yazar Ivan Illich giriş kısmında ” Elinizdeki kitap, aynı zamanda , Bayan Borremans’ın sadece toplum kurallarının değil, yaşam felsefesinin de ‘okulsuzlaştılıması’ gerektiği yolundaki inancını yansıtmaktadır. ” diyerek kitabın konusuna değin bir ön fikir veriyor. .. “Bu kitapta yer alan makalelerde , değerlerin kurumsallaşmasının toplumsal kutuplaşmasının toplumsal kutuplaşmaya ve psikolojik çöküntüye yol açtığını ortaya koyacağım. “

” And Dağlarının yüksek platolarında yaşayan köylüler, toprak sahipleri ve tüccarlar tarafından sömürülmektedir. Lima’ya yerleştikten sonra, siyasi patronlara bağımlı hale gelmişler ve okul eğitiminden yoksun olmalarından dolayı ehliyetsiz kişiler konumuna indirgenmişlerdir. “

” … zengin olmayı düşleyerek fakir yaşamayı öğrendiler. Yasaları altı ile on yıllık eğitimi zorunlu kılmaktadır. … Bu ülkelerde nufusun çoğu artık okula bağımlıdır. “(s.20)

” Latin Amerika ülkelerinde her bir mezun öğrenciye harcanmış olan kamu maliyeti, ortalama bir vatandaş için harcanan paranın üçyüzelli ile binbeşyüz katıdır. “

” Çoğunluk  bir slogan, kelime ya da resim hakkında tartışmak amacıyla bir araya getirelemez ve getirilmemelidir de. Fakat fikir gene aynıdır: Kendi inisiyatiflerine göre belirlenmiş ve tanımlanmış bir problemi tartışmak amacıyla biraraya gelebilmelidirler.”

” Toplumu okulsuzlaştırmanın ne anlama geldiğini anlamak için okullaşmanın gizli müfredatından bahsetmemiz gerekmektedir.  Bu gizli müfredat, kaçınılmaz olarak zengin ve fakir için aynı derecede büyüme eğilimi gösteren tüketim toplumu üyeliğine kabul edilme töreni ritueli olarak hizmet etmektedir. ” s.49

” Eğitim  bu insanların hayal güçlerinin sınırlarını daraltmaktadır. Onlar açığa çıkarılamazlar. Fakat umutlarıyla beklentilerini değiştirmeleri öğretildiğinden dolayı sadece aldatılmaktadırlar. Eğitimden geçmiş insanlar diğer insanlardan ne umabilecekleri kendilerine öğretildiğinden dolayı artık şaşkınlığa uğratılamazlar. Bu, bir başka insan ya da makine için söz konusudur. ” s.57

” Okul, genç insanları, hayalgülerinin ve gerçekten de insanın kendisinin dahil olduğu herşeyin ölçülebileceği bir dünyanın mensubu haline getirmektedir.”  s.57

” En iyi günlerini okulda geçirenler bile okullaşmada sergiledikleri gösterişsiz performans nedeniyle kendilerini suçlu hissetneyi öğrenmektedirler. “

”  Okula kaydolan öğrenciler diploma elde etmek amacıyla diplomalı öğretmenlere boyun eğmektedirler. “

” Kaliteli bir eğitim sistemi şu üç amacı gerçekleştirmeye çalışmalaıdır: Yaşamının herhangi bir anında mevcut kaynaklara ulaşmak süretiyle bir öğrenim gerçekleştirmek isteyen herkese imkan sağlamalıdır; bilgi sahibi olanların, bu bilgilerini paylaşmaları konusunda kendilerinden birşeyler öğrenmek isteyenlerin bulmalarına yetki tanımalıdır; halka, yeteneklerinin ortaya çıkmasınıo sağlayabilecek bir imkan olarak, bir konuyu onlara sunmak isteyenler için gereken her türlü olanağı sağlamalıdır. “

Advertisements

2 thoughts on “Ivan Illich – Okulsuz Toplum

  1. Merhabalar.Bu kitabı okumadım.Ama bu konuya ilgim var son zamanlarda bu yüzden paylaşım için teşekkürler. Bu tarz okulsuz hayatlara sahip insanlar da var ülkemizde azımsanacak kadar olsa da.Benim en katıldıgım yer ise insanın istediği bilgiye istediği ortamda sahip olması sanırım. Khan Akademiyle karşılaştım tesadüfen nette buna katkı sağlayan bir proje.Yani küçüklükten beri uzayı gökyüzünü seven benim için bile harika bir kaynak oldu.insanların istedikleri bilgiyi öğrenebildikleri bagımsız özel derslerin de geçerli oldugu aynı zamanda zorunlu olmayan kurumsal bir eğitim sistemi olsun isterdim.Ya da sabancı üniversitesindeki gibi deneyimleyerek meslek sahibi olma şansı.Bütün bunlar yine kurumsallıktan kurtulmadığı için Ivan abiyi mutlu etmese de orta yol olarak belki değişik alternatif oluşturabilir. Bakalım zaman neler gösterecek.Sevgiyle kalın.

    1. Değerli görüşleriniz için teşekkürler. Okul kavramından bir süre daha kurtulamayacak gibi görünsek de en azında olumlu yönde dönüştürmek daha faydalı olacak diye düşünüyorum. Esen Kalın.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s